
به صورت کلی انجام هر نوع عملیات ساختمانی، احداث بنا و ساخت و ساز در محدوده شهری و روستایی، نیاز به دریافت جواز ساخت از سوی شهرداری ها دارد. در صورتی که سازندگان و مالکان بدون دریافت جواز ساخت به عملیات ساختمانی بپردازند، مشمول جریمه هایی از سوی شهرداری خواهند شد و موضوع به کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ارجاع داده می شود.
در صورتی که کمسیون ماده ۱۰۰ نیز رای بر خلاف ساخت دهد، ان گاه مالک و سازنده مشمول جریمه نقدی و یا تخریب ملک ساخته شده می شوند. اما در برخی از موارد شهرداری نسبت بهتعلل دارد و یا جواز را صادر نمی کند.
در این راستا الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی و همچنین ابطال پروانه ساختمانی صادره از سوی شهرداری، از دعاوی مربوط به پروانه ساختمان می باشند که در این مطلب قصد داریم تا به بررسی الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی بپردازیم.
صدور پروانه ساختمانی یا جواز ساخت:
همان گونه که می دانید، یکی از مهم ترین اسنادی که پیش از شروع عملیات ساختمانی خود و تخریب سازه قدیمی باید نسبت به آن اقدام کنید، دریافت جواز ساخت است. همچنین پس از اتمام ساخت و ساز نیز برای دریافت سند ملک ها، در ابتدا گواهی پایان کار را از مراجع ذی ربط دریافت نمایید. در این راستا باید اشاره داشت که پروانه ساختمانی و یا جواز ساخت، سندی بسیار مهم است که حدود و مرزهای لازم در حین ساخت و ساز را نشان می دهد و شامل موارد زیر می باشد:
- مشخصات ثبتی ملک
- نوع مالکیت
- هویت متقاضی جواز ساخت
- کروکی ملک و مساحت عرصه
- تعداد طبقات مجاز
- وضعیت پارکینگ
- سایر مشخصات فنی مربوط به زیر بنا و اسکلت ساختمان و ..
بر اساس قوانین و ضوابط، صدور پروانه ساختمانی یا جواز ساخت باید از سوی شهرداری ها که مرجع صدور پروانه هستند انجام شود و صدور پروانه نیز با یک سری هزینه های خاص همراه استف از جمله هزینه های مربوط به جواز، نظام مهندسی، پرداخت کلیه عوارض و بدهی های قانونی ملک.
بر اساس ماده ۵۹ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، شهرداری ها باید حداکثر تا یک هفته پس از پرداخت نقدی یا تعیین تکلیف نحوه پرداخت عوارض به صورت اقساطی، پروانه ساختمانی را صادر کرده و آن را به متقاضی تحویل دهند. از جمله نکات بسیار مهمی که باید در این راستا بدانید، به شرح زیر است:
- درخواست یا دریافت وجه مازاد بر عوارض قانونی به هنگام صدور جواز از سوی شهرداری ها ممنوع می باشد.
- در صورتی متقاضی دریافت پروانه، نسبت به عوارض مطالبه شده از سوی شهرداری اعتراضی داشته باشد، می تواند ضمن رجوع به کمیسیون ماده ۷۷ شهرداری، اعتراض خود را عنوان کند.

دلایل عدم صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری ها:
با این که شهرداری ها بر اساس قوانین و ضوابط ملزم به صادر کردن جواز ساخت هستند، اما در برخی از شرایط برای بعضی از املاک، جواز ساخت را صادر نخواهند کرد. از جمله دلایل مهم عدم صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری ها به شرح زیر است:
- عدم ارائه کامل و صحیح مدارک مورد نیاز برای صدور پروانه از سوی متقاضی یا ملک و سازنده
- مغایرت داشتن با طرح تفصیلی مانند مانند درخواست کاربری غیر مجاز بر اساس طرح تفصیلی برای ملک مورد نظر
- وجود اختلافات ثبتی، ادعای معارض، قرار داشتن ملک در طرح های عمرانی دولتی مانند طرح تعریض معابر یا ساخت اتوبان ها و پل ها و …
- داشتن بدهی به شهرداری و عدم پرداخت عوارض نوسازی
- عدم دریافت مجوزهای لازم از سایر نهادهای مربوطه و …
الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی
در صورتی که ملک شما هیچ گونه از شرایط ذکر شده در فوق را نداشته باشد، می توان از طرق قانونی، شهرداری را به صدور پروانه ساختمانی ملزم کرد. اما ممکن است این سوال برای شما عزیزان ایجاد شود که شرایط الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی چه می باشد؟ در ادامه این شرایط را ذکر کرده ایم:
- قرار داشتن ملک در محدود شهری و یا حریم آن
- برخورداری مالکیت رسمی متقاضی یا متقاضیان در خصوص زمین مورد نظر برای صدور پروانه ساخت
- ارائه مدارک کامل و صحیح و لازم به شهرداری توسط تمامی مالکین رسمی
- عدم پاسخگویی شهرداری به درخواست صدور پروانه ساختمانی در مهلت های مقرر قانونی
- برخورداری از نقشه های تایید شده و مناسب و طراحی شده بر اساس مقررات ملی ساختمان

ماده ۵ قانون شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:
در خصوص الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی باید به بررسی ماده ۵ قانون شورای عالی شهرسازی بپردازیم. به صورت کلی باید اشاره داشت که ماده ۵ قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در سال ۱۳۵۱ به تصویب رسید و از جمله ارکان بسیار مهم و اساسی در نظام برنامه ریزی و مدیریت شهری کشور محسوب می شود.
ماده ۵ قانون شورای عالی شهرسازی و معماری، به ارزیابی و بررسی و تصویب طرح های شهری و تغییرات آن ها در محدوده شهرهای مختلف می پردازد. شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، مرجع نهایی تصویب این طرح ها می باشد.
با این حال نیز وظیفه تهیه و پیشنهاد طرح های تفصیلی و یا تغییر هر کدام از آن ها، بر عهده کمیسیون موجود در هر شهر و استان (به ریاست استاندارد و یا دستگاه های اجرایی مرتبط مانند شهردار و … می باشد) خواهد بود.
کمیسیون ماده ۵ و الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی
لازم ذکر است که مصوبه ها و قوانینی که در کمیسیون ماده ۵ وجود دارد، مبنای اصلی برای صدور پروانه ساختمانی توسط شهرداری های هر شهر و منطقه به شمار می آید. در این راستا نیز شهرداری ها باید در خواست های پروانه ساختمانی را با ضوابط و قوانین موجود در کیسیون ماده ۵ تطبیق داده و در صورت عدم مغایرت با قوانین، پروانه ساختمانی را برای ملک و یا زمین مورد نظر صادر نماید.
شایان ذکر می باشد که فرآیند صدور پروانه ساختمانی یا جواز ساخت نیز تابعی از قوانین و شرایط و ضوابط مختلفی است که درخواست کننده لازم است آن را رعایت فرماید. مهم ترین این شرایط و قوانین که متقاضی ملزم به رعایت آن است، به شرح زیر می باشد:
- متقاضی و یا درخواست کننده باید مالک ملک باشد و تمامی مدارک مالکیت خود را مانند سند تک برگ یا سند شش دانگ را ارائه دهد و یا اینکه احکام قضایی مالکیت ایشان را ثابت کند.
- اگر ملکی جزء املاک وقفی باشد، ارائه موافقت نامه اداره اوقاف ضروری است.
- ارائه مدارک هویتی مانند شناسنامه و کارت ملی مالک یا مالکین و در صورت مراجعه وکیل، وکالت نامه رسمی
- رعایت تمامی الزامات مندرج در طرح تفصیلی مصوب کمیسیون ماده ۵
- استعلام از ادارات و سازمان های مرتبط بر اساس موقعیت ملک و نوع کاربری
- رعایت مقررات ملی ساختمان و کلیه اصول و ضوابط فنی مندرج در مباحث مقررات ملی ساختمان
سخن پایانی:
در این مطلب سعی کردیم تا به بررسی الزام شهرداری به صدور پروانه ساختمانی بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار دهیم. شما نیز می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص پروانه ساختمانی، دریافت گواهی پایان کار، دریافت گواهی عدم خلاف و … به وب سایت ما مراجعه کرده با کارشناسان و مشاوران این مجموعه مشورت فرمایید.